Izvor zaraze je oboljeo čovek ili amebonoša. Parazit se izbacuje preko stolice u formi cista E. hystolitica. Mehanizam zaraze je feko-oralni kojom prilikom bolesnik unese cistu amebe preko prljavih ruku, kontaminirane vode, kontaminiranog voća i povrća. Osjetljivost prema amebama je opšta, a bolest ne ostavlja imunitet

Uzrok nastanka

Izazivač amebijaze je parazit Entamoeba hystolitica. Parazit se javlja u vidu vegetativne (minuta i magna) i cistične forme. Za čovjeka je patogena vegetativna forma parazita.

Izvor zaraze je oboljeo čovek ili amebonoša. Parazit se izbacuje preko stolice u formi cista E. hystolitica. Mehanizam zaraze je feko-oralni kojom prilikom bolesnik unese cistu amebe preko prljavih ruku, kontaminirane vode, kontaminiranog voća i povrća. Osjetljivost prema amebama je opšta, a bolest ne ostavlja imunitet.

Klinička slika

Crijevna amebijaza se odlikuje inkubacijom koja se kreće od nekoliko dana do 3 i više mjeseci, prosječno 2-4 nedelje. Bolest počinje akutno ili sa prodromom (umjereno povišena temperatura, glavobolja, adinamija, bol u trbuhu i dr). Stolice su kašaste sa primjesama sluzi i krvi, njihov broj se kreće od 4-5 ili više za 24 časa. Stolice su količinski male pri čemu intimno izmješane sa primjesama sluzi i krvi kao "žele od malina", a ne u vidu kapi ili žila kao kod bacilarne dizenterije.

Objektivnim pregledom bolesnika zapaža se meteoristični trbuh (nadut), bolno osjetljiv, bol prati položaj debelog crijeva. Amebna dizenterija može da se komplikuje sa masivnim crijevnim krvarenjem ili perforacijom debelog crijeva.

Nekomplikovana forma se završava ozdravljenjem tokom 1-2 mjeseca. Međutim, često dolazi do hronifikacije koja se odlikuje periodima akutizacije i remisije. Kod male djece bolest protiče sa povišenom temperaturom, povraćanjem, prolivima i znacima gubitka tečnosti i minerala.

Amebna dizenterija može da ima akutni, hronični, lak, težak i fulminantni oblik. Fulminantni oblik bolesti se sreće kod 5-10% hospitalizovanih prvenstveno kod trudnica i žena u postporođajnom periodu. Kod ove forme sluzokoža debelog crijeva je u 50% pokrivena ulceracijama te dolazi do perforacije sa peritonitisom i paralitičkim ileusom. Stanje bolesti se progresivno pogoršava te za nekoliko dana dolazi do smrtnog ishoda.

Vancrijevne manifestacije amebijaze nastaju kao posljedica hematogene diseminacije parazita najčešće u jetri, plućima, mozgu i na koži. Dospjeli parazit u jetri može da izazove akutni amebni hepatitis ili amebni apsces.

Kod amebnog hepatitisa zapaža se povišena tjelesna temperatura i bolna osjetljivost jetre. Pleuropulmonalna amebijaza se javlja kao zapaljenje pluća, apsces ili gnojni pleuritis. Amebijaza mozga se rijetko javlja i ponaša kao i svaki ekspanzivni proces na mozgu.

Dijagnoza

Postavlja se na osnovu epidemioloških podataka (postojanje sličnog oboljenja iz okoline bolesnika, boravak u subtropskim i tropskim predjelima), kliničke slike i laboratorijskih i drugih ispitivanja. Laboratorijska dijagnoza je prvenstveno usmjerena na direktnu etiološku potvrdu parazita iz svježe stolice ili aspirata amebnog apscesa.

Liječenje

Liječenje amebijaze se sprovodi u zavisnosti od stadijuma i organolokalizacije amebijaze: kolitični oblici se liječe metronidazolom tokom deset dana. Artrocin se daje 14 dana, tiberal 5 dana a potom se nastavlja sa jodoquinolom 20 dana. Pored ovog kao lijek drugog reda se mogu davati tetraciklini u kombinaciji sa dehidroemetinumom.

Kod vancrijevne amebijaze prvenstveno se daje metronidazol 10 dana, a potom se nastavlja sa jodoquinolom tokom 20 dana.