Rosacea - hronično oboljenje kože lica
U web ordinaciji portala MOJEzdravlje.ba u narednih 30 dana ordinirajući ljekar je Mr.sci.med.dr. Melisa Krehić, specijalista za kožne i spolne bolesti sa uvodnom temom o rosacei-oboljenju lica koje se javlja najčešće u srednjem životnom dobu i kod starijih osoba
Tekst: A A A



Web ordinacija
Rosacea - hronično oboljenje kože lica

Objavljeno 14.08.2009 u 18:43

Rosacea je hronično oboljenje lica koje se javlja najčešće u srednjem životnom dobu i kod starijih osoba, a manifestuje se crvenilom (eritemom), trajno proširenim kapilarima (telangiektazijama) te manje ili više izraženim aknama.

Oboljenje se obično manifestuje u trećoj ili četvrtoj deceniji života, mada se prvi put može javiti u adolescenciji ili starosti.

U Evropi od ovog oboljenja boluje oko 0,5 – 1% odraslih osoba, češća je kod osoba svijetle puti. Rozacea nije stanje životne ugroženosti, ali ima značajan uticaj na kvalitet života.

Veliki broj pacijenata sa rozaceom ima smanjeno samopouzdanje, osjeća se neprijatno i frustrirano, te smatraju da im bolest negativno utiče na profesionalne aktivnosti i društveni život.

Dok se incidenca pojave rozacee oštro penje kako ljudi ulaze u osjetljivu dob, mnogi pogrešno misle da je to samo problem puti lica koji će se riješiti sam po sebi, ali stanje obično postaje gore ukoliko se ne liječi. Najviše zabrinjava činjenica da samo mali procenat oboljelih shvata da im je potrebna medicinska pomoć da zaustave progresiju bolesti i ublaže simptome.

Prvi simptomi rozacee uključuju često i intenzivno širenje površnih  krvnih sudova lica. Ovo crvenilo koje je u početku prolazno, tzv. 'flushing', vremenom postaje trajno (slika 1), a javljaju se telangiektazije i akne (slika 2). Prisutnost jednog ili više navedenih znakova, najmanje 3 mjeseca, distribuiranih na centralnom dijelu lica ukazuju na rozaceu. Simptomi na koje se pacijenti najčešće žale su peckanje ili žarenje, suhoća, otok.

Slika 1


A: blagi oblik                       B: umjereni oblik                 C: teški oblik

Slika 2


A: blagi oblik                       B: umjereni oblik                 C: teški oblik

Rosacea se razvija postepeno. Nakon godina prolaznog, prolongiranog crvenila i žarenja lica, kod većine pacijenata promjene na licu se razvijaju u vaskularni stadij rozacee, razvijajući trajno crvenilo.

Mnogi pacijenti ostaju stabilni u vaskularnom stadiju, nikad se ne razvijaju teže manifestacije udružene sa napredovanjem rozacee.

Ipak, kod određenog broja pacijenata, u toku nekoliko godina razvije se inflamatorni stadij, koji je karakteriziran obostranim, simetričnim rasporedom akni i telangiektazija.

U poodmaklom, neliječenom stadiju, mogu se javiti promjene na nosu u vidu zadebljanja zbog nepravilnog uvećanja zahvaćenih tkiva i hipertrofije lojnih žlijezda sa posljedičnim prekomjernim nakupljanjem loja (sebuma). Proces najčešče zahvata nos (rhinophyma) i javlja se gotovo isključivo kod muškaraca (slika 3).

Slika 3


A: blagi oblik                          B: umjereni oblik                    C: teški oblik

Kod određenog broja pacijenata mogu se javiti i promjene na očima koje se identificiraju kao suzenje, crvenilo konjunktive, hordeolum (ječmenac) i kao simptomi slični senzacijama kod prisutnosti stranog tijela u oku (žuljanje, peckanje, žarenje, svrbež, suhoća, fotosenzitivnost, zamućen vid, smanjena oštrina vida) (slika 4).

Slika 4

A: blagi oblik                          B: umjereni oblik                    C: teški oblik

Tačan uzrok rozacee još uvijek nije poznat. Mnogi faktori mogu doprinjeniti razvoju ovog oboljenja. Ovo uključuje faktore kao što su genetska predispozicija, razna oboljenja probavnog trakta, seboreja, UV zračenje, endokrina oboljenja, vitaminska deficijencija, mikrocirkulatorni poremećaji ili psihogeni faktori.

Česta je udruženost rozacee sa probavnim simptomima kao što su gastrična hiperhlorhidrija i dispepsija (žgaravica, nadutost, regurgitacija, mučnina, povraćanje). Stoga se jednim od mogućih uzroka oboljenja u pacijenata sa rozaceom i gastrointestinalnim tegobama smatra i bakterija Helicobacter pylori, pogotovo kod inflamatorne forme rozacee.

Slika 5 - Rosacea u razvijenom obliku

Ovakvim pacijentima potrebno je uraditi test na H. pylori i provesti odgovarajuću terapiju za eradikaciju ove bakterije iz želuca, što dovodi i do poboljšanja simptoma rozacee.

Razni faktori okoline mogu provocirati nastanak flushinga kod osjetljivih osoba, a najčešće su to visoke temperature, izlaganje suncu ili oštrom vjetru, konzumiranje začinjene hrane, vrući napici ili hrana, žestoka alkoholna pića.

Konačno, jake emocije (ljutnja, neprijatnost) se takođe mogu svrstati u grupu faktora koji izazivaju ovakav odgovor. Hronična eksponiranost bilo kojem od nabrojanih pokretača može igrati ulogu u razvoju trajnog proširenja krvnih žilica lica što je tipično za rozaceu.

Prvi i najvažniji korak u tretmanu rozacee je izbjegavanje situacija i izlaganja faktorima koji mogu izazvati naglo pojavljivanje crvenila. U prvom redu to je izlaganje suncu te se  pacijentima  savjetuje da obavezno nanose na lice neiritirajuće fotoprotektore. Faktor zaštite treba da bude najmanje 15.

Slika 6 - Rosacea generalizovana na licu

Takođe se savjetuje da, koliko je to moguće, izbjegavaju stresne situacije kao i začinjenu hranu, tople napitke i alkoholna pića.

Posebna pažnja  se mora usmjeriti na njegu kože lica koja mora biti ograničena na upotrebu samo onih kozmetičkih preparata koji su nekomedogeni, neiritirajući i hipoalergeni.

Terapiju rozacee treba početi sa pojavom prvih simptoma da bi se ublažila progresija ka stadiju nepovratnog oštećenja kože lica.

U liječenju se koristi niz preparata, ovisno o stadiju oboljenja.

Antibiotici se tradicionalno smatraju prvom linijom terapije, a od preparata koji se nanose na kožu od nekoliko sedmica do nekoliko mjeseci najčešće se koristi metronidazol. Važno je terapiju provoditi dovoljno dugo da bi se održao postignuti terapeutski efekat.

Navedena terapija nema uticaja na telangiektazije te se za uklanjanje tih promjena može upotrijebiti argon laser ili krioterapija.
    
Vaskularni laseri emituju specifične valne dužine svjetlosti usmjerene na tanke vidljive krvne sudove neposredno ispod kože. Toplina iz laserske energije dovodi do kolapsa tih krvnih sudova. Najnovije generacije vaskularnih lasera  ne izazivaju modrice, ali mogu uzrokovati crvenilo i minimalan edem koji traje oko 24-48 sati.

Intenzivna pulsna svjetlosna terapija se koristi za tretman perzistentnog eritema, uništavajući dilatirane krvne sudove multiplom valnom dužinom svjetlosti. Oba tretmana, laserski i intenzivnom svjetlošću, traju 15-30 minuta i ponavljaju se u razmaku od 6-12 sedmica

Rozacea je oboljenje koje se ne može izliječiti, ali se adekvatnom terapijom može dugo vremena odlagati nastanak teže kliničke forme.

Ključ kontrole rozacee je rana dijagnoza i intervencija. Sve osobe sa mogućim znacima rozacee trebalo bi da se podvrgnu dermatološkom pregledu i laboratorijskom ispitivanju zbog pravovremene dijagnoze i adekvatne terapije, u cilju izbjegavanja razvijanja nepovratnih promjena.
 
 
Mr. sci. med. dr. Melisa Krehić,
 
specijalista dermatovenerolog
 
Služba za kožne i spolne bolesti

KB Zenica
 

Vaša pitanja o kožnim i spolnim bolestima možete u narednih 30 dana postaviti na e-mail dr.melisa@mojezdravlje.ba

Web ordinacija je zaključena 01.11.2009. godine 


(MOJEzdravlje)